'Niet alleen voor kerkmensen, maar juist ook voor mensen die niet zoveel met de kerk hebben'

Willemien van Berkum werkt in Amsterdam Oud-West als buurtdominee.

"Als buurtdominee ben ik er niet alleen voor kerkmensen, maar juist ook voor mensen die niet zoveel met de kerk hebben.
In mijn werk krijg ik met allerlei verschillende mensen en hun vragen te maken. Misschien wel net zulke vragen als die waar jij mee worstelt...
Zie je het niet meer zitten? Sta je voor moeilijke keuzes? Vind je het moeilijk om je eigen gekwetstheid een plek te geven? Kamp je met schuldgevoelens?
Ik sta open voor jou verhaal en luister graag naar je. "

Bij Heilig Vuur West is iedereen ‘anders’

Heilig Vuur West is een van de meest succesvolle pionierprojecten in Amsterdam. Wat zes jaar geleden vanuit het niets begon, is nu een warme en zeer gemêleerde gemeenschap waar iedereen welkom is voor een viering, een ‘bakkie troost’, een goede film of een kunstzinnige activiteit. Vrouw van het eerste uur is Margrietha Reinders. Met veel energie, uithoudingsvermogen én geestkracht blies zij het vuur aan. Maar nu vindt ze het tijd om het stokje over te dragen aan haar opvolgster, Willemien van Berkum. De wisseling van de wacht is een mooie gelegenheid voor een gesprek met deze twee vurige types.


Margrietha herinnert zich het begin nog heel goed. “De Nassaukerk wilde iets kerkelijks opzetten in oud-West en ik werd gevraagd om dat te doen. Het was een groot avontuur, want ik kende de wijk niet en was helemaal in mijn eentje. Ik ontdekte gelukkig al gauw dat de christelijk gereformeerde en vrijgemaakte kerken al pioniersplekken hadden onder de noemer Amsterdam in Beweging. Zij hebben mij in die begintijd onvoorwaardelijk gesteund.” Toen het project na drie jaar een officiële pionierplek van de Protestantse Kerk Amsterdam werd, kreeg het de naam Heilig Vuur West. “Dit werk is alleen mogelijk dankzij het vuur van de heilige Geest. Dat was en is onze overtuiging.” Willemien kwam erbij nadat ze de studie theologie aan de VU had afgerond. “Ik was al tijdens mijn studie geïnteresseerd in vormen van kerk die naar buiten zijn gericht zijn. Na mijn studie zocht ik een stageplek en zo kwam ik bij Heilig Vuur West terecht. Ik wist meteen: dit is wat ik zoek. Een plek waar iedereen welkom is, ongeacht afkomst, leeftijd, huiskleur en sociale status. Die diversiteit had ik in de kerk nog nooit meegemaakt.”

Bekeerd van de kansel naar de kroeg

Wat is de succesformule van Heilig Vuur West? Margrietha: “Je kunt zo’n project alleen maar opzetten vanuit een geloof waar je zelf helemaal voor gaat. Als je niet in je eigen boodschap gelooft, ben je letterlijk niet geloofwaardig. Ik moest terug naar de kern en moest mijn verlegenheid opzij zetten om er rond voor uit te komen dat ik de weg van Jezus wil gaan. Ik heb me als het ware opnieuw bekeerd: van de kerk naar de straat, van de liturgie naar het evangelie en van de kansel naar de kroeg. Het maakte me kwetsbaar, maar het was ook een bevrijding. Door de straat op te gaan, kon ik weer echt radicaal zijn. Ik denk dat het christelijk geloof in de kern radicaal is. De groei van Heilig Vuur West heeft mij laten zien hoe groot de kracht van de heilige Geest is. Die heeft iets in gang is gezet dat groter is dan ik zelf ben. Misschien is het vergelijkbaar met de eerste christenen, tweeduizend jaar geleden. Mensen in hun omgeving vroegen zich af: wat is het dan hen zo bezielt? Dat proces van nieuwsgierigheid en aangestoken worden door Gods geest zie ik ook bij Heilig Vuur West.”

Practice what you preach
Wat is de kracht van Heilig Vuur West? Willemien: “Onvoorwaardelijke aandacht voor en acceptatie van mensen – dat is iets wat ik van Margrietha heb geleerd. We trekken veel mensen aan die zich in de traditionele kerk niet op hun gemak voelen, omdat ze het idee hebben: ik ben anders dan de rest. Bij Heilig Vuur West is iedereen anders en niemand vreemd. We zeggen het met de woorden van Johannes: niemand heeft ooit God gezien, maar als wij elkaar liefhebben wordt hij werkelijkheid. Ik merk dat veel mensen die bij ons komen daar behoefte aan hebben. Omdat ze in hun leven altijd zijn veroordeeld, soms ook door de kerk. Voor hen is het een verademing om op een plek terecht te komen waar ze liefde ervaren. En waar ze soms, beetje bij beetje, ook iets van zichzelf durven te laten zien.” Margrietha: “Ik ben steeds meer bezield geraakt door het motto dat ik van huis uit heb meegekregen: practice what you preach, doe waar je in gelooft en zoek mensen die met je mee willen doen. Je hebt weinig nodig om een gemeenschap te vormen, niet eens een gebouw. Grote moederkerken zullen er altijd zijn, maar ik ben ervan overtuigd dat kleine, christelijke gemeenschappen de toekomst van de kerk zijn.”

Met elkaar het vuur opstoken
Van waar nu een wisseling van de wacht? Margrietha: “Al toen ik hieraan begon, was ik ervan overtuigd dat een jonge pionier het op ten duur van me over moest nemen. Ik heb me er de afgelopen jaren helemaal aan overgegeven en er heel hard aan getrokken. Dat was ook nodig. Maar een gemeenschap wordt pas volwassen als de leider vertrekt. Het is een emotionele stap, want ik voel me diep verbonden met Heilig Vuur West. Maar voor de gemeenschap zelf is dit het beste.” Daarbij komt, dat ze het volste vertrouwen heeft in haar opvolgster. “Willemien is heel betrouwbaar, staat stevig in haar schoenen en is, net als ik, van deze gemeenschap gaan houden.” Margrietha zet dit najaar haar tanden in een nieuwe witte vlek op de kerkelijke kaart: Betondorp, in de Watergraafsmeer. Ze wordt daarbij ondersteund door de protestantse gemeente De Bron. En weer begint ze in haar eentje, met vrijwel niets. “Ik weet nu dat het mogelijk is!” Willemien vindt het leuk maar ook spannend om de kar van Heilig Vuur West te gaan trekken. “Margrietha heeft ontzettend veel opgebouwd, dat wil ik natuurlijk niet kapot maken. Maar ach, in de Bijbel zie je dat God steeds weer iets nieuws kan bouwen, ook als mensen miskleunen. Dat geeft me vertrouwen.” Haar droom voor de toekomst? “Ik hoop dat het gemeenschapsgevoel groeit en dat steeds meer mensen er een steentje aan willen bijdragen, zodat we het vuur samen verder kunnen opstoken en uitdragen.”